आंचलवाडीत २१ वर्षांपासून ‘एक गाव, एक गणपती’; सामाजिक एकजुटीची परंपरा राखली कायम

अमळनेर (प्रतिनिधी) तालुक्यातील आंचलवाडी गावाने गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून सामाजिक एकोपा, बंधुभाव आणि सामूहिक सहभागाची परंपरा गेल्या दोन दशकांपासून जपली आहे. सन २००५ मध्ये सुरू झालेल्या ‘एक गाव, एक गणपती’ या संकल्पनेने यंदा २१व्या वर्षात प्रवेश केला असून, बदलत्या काळातही गावकऱ्यांनी सामूहिक गणेशोत्सवाची ही परंपरा कायम ठेवली आहे.

आंचलवाडी येथे सालाबादप्रमाणे सप्ताहाच्या चौकात गणरायाचे आगमन करून विधिवत स्थापना केली जाते. गणरायाच्या आगमनापासून विसर्जनापर्यंतच्या संपूर्ण उत्सवात गावातील नागरिक आणि युवक सामूहिकपणे सहभागी होतात. एकाच ठिकाणी गणेशमूर्तीची स्थापना करून संपूर्ण गावाने एकत्रितपणे उत्सव साजरा करण्याची पद्धत गेल्या २१ वर्षांपासून सुरू आहे.

‘एक गाव, एक गणपती’ या संकल्पनेमागे गावातील सामाजिक सलोखा आणि एकजूट कायम ठेवण्याचा विचार आहे. विविध कुटुंबे, सामाजिक घटक आणि पिढ्यांना उत्सवाच्या निमित्ताने एकत्र आणण्याचे काम या परंपरेतून होत आहे. गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून धार्मिक श्रद्धेसोबतच परस्पर सहकार्य आणि गावाच्या सामूहिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे ग्रामस्थ सांगतात. या उपक्रमात गावातील युवकांचा सहभागही महत्त्वाचा ठरत आहे. आई जागमाता मित्र मंडळ आणि सेवेकरी गणेश मंडळातील युवक गणेशोत्सवाच्या आयोजनातील विविध जबाबदाऱ्या सांभाळत असून, उत्सवाचे नियोजन व व्यवस्थापन सामूहिकपणे केले जाते. सेवेकरी गणेश मंडळातील युवकांमध्ये भाऊसाहेब, दीपक, भूपेंद्र, कार्तिक, राज, मुन्ना, मिलिंद, साई, दिनेश, सागर, अक्षय, प्रतीक, भूषण, निशांत, प्रमोद, विकास, प्रदीप, बाबाजी, कल्पेश, बबलू, भूषण, योगेश, गौरव, धनराज, प्रदीप, भुरा, सौरभ, आनंद, निलेश, तुषार, मोहित, कुणाल, ललित आणि सप्नील यांचा समावेश आहे.

गणेशोत्सवाच्या निमित्ताने युवकांना संघटन, नियोजन आणि सामूहिक जबाबदारीचा अनुभव मिळत असून, ज्येष्ठांनी सुरू केलेल्या परंपरेला नव्या पिढीचा सक्रिय सहभाग लाभत आहे. त्यामुळे सन २००५ मध्ये सुरू झालेली ही संकल्पना केवळ धार्मिक कार्यक्रमापुरती मर्यादित न राहता गावाच्या सामाजिक जीवनाचा एक भाग बनली आहे. गेल्या २१ वर्षांत आंचलवाडीतील ‘एक गाव, एक गणपती’ची परंपरा विविध पिढ्यांनी पुढे नेली आहे. ज्येष्ठांनी सुरू केलेल्या या उपक्रमात आज युवक सक्रियपणे सहभागी होत असल्याने परंपरेचे सातत्य कायम आहे. गणेशोत्सवाच्या निमित्ताने गावातील नागरिक एकत्र येत असल्याने सामाजिक संवाद आणि परस्पर सहकार्याला चालना मिळत असल्याचे ग्रामस्थांचे म्हणणे आहे.

आजच्या काळात विविध कारणांमुळे सामाजिक पातळीवर मतभेद निर्माण होत असताना, एखाद्या गावाने दोन दशकांहून अधिक काळ सामूहिक पद्धतीने एकच गणपती बसविण्याची परंपरा जपणे ही आंचलवाडीची वैशिष्ट्यपूर्ण बाब ठरली आहे. धार्मिक उत्सवाच्या माध्यमातून एकता, बंधुता आणि सामूहिक सहभागाचा विचार पुढे नेण्याचा प्रयत्न या उपक्रमातून केला जात आहे. सन २००५ पासून सुरू झालेल्या या प्रवासाने यंदा २१ वर्षांचा टप्पा गाठला आहे. पुढील काळातही ही परंपरा कायम ठेवत नव्या पिढीला त्यामागील सामाजिक विचाराची ओळख करून देण्याचा ग्रामस्थांचा प्रयत्न आहे. गणरायाचे आगमन सप्ताहाच्या चौकात होत असले, तरी या उत्सवाच्या निमित्ताने एकत्र येणारे संपूर्ण गाव हीच आंचलवाडीच्या २१ वर्षांच्या ‘एक गाव, एक गणपती’ परंपरेची खरी ओळख ठरत आहे.