स्पर्धा परीक्षेचा अभ्यास करणाऱ्या तरुणांसाठी”खबरीलाल”चे खास ”ज्ञानाचा खजिना” सादर

महाराष्ट्रातील विधान परिषद (MLC) निवडणुकीत सर्वसामान्य नागरिक थेट मतदान करत नाहीत (काही विशिष्ट मतदारसंघांचा अपवाद वगळता). विधान परिषदेचे सदस्य वेगवेगळ्या मतदारसंघांतून निवडले जातात आणि प्रत्येक मतदारसंघाचा मतदारवर्ग वेगळा असतो.

महाराष्ट्र विधान परिषदेची रचना (एकूण 78 सदस्य)

मतदारसंघ

जागा

मतदान कोण करते?

स्थानिक स्वराज्य संस्था

22

महापालिका, नगरपालिका, जिल्हा परिषद, पंचायत समितीतील निवडून आलेले सदस्य

पदवीधर मतदारसंघ

7

नोंदणीकृत पदवीधर मतदार

शिक्षक मतदारसंघ

7

नोंदणीकृत शिक्षक मतदार

विधानसभा सदस्यांकडून

30

महाराष्ट्रातील सर्व आमदार (MLA)

राज्यपाल नियुक्त

12

राज्यपाल नियुक्त करतात

1) स्थानिक स्वराज्य संस्था मतदारसंघ

येथे मतदान सामान्य जनता करत नाही.

मतदान करणारे:

नगरसेवक

जिल्हा परिषद सदस्य

पंचायत समिती सदस्य

नगरपरिषद/नगरपंचायत सदस्य

उदाहरणार्थ, जळगाव, धुळे-नंदुरबार, नाशिक अशा स्थानिक प्राधिकरण मतदारसंघांमध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे निवडून आलेले प्रतिनिधी मतदान करतात.

2) पदवीधर मतदारसंघ

येथे मतदान करण्यासाठी:

मान्यताप्राप्त विद्यापीठाची पदवी असणे आवश्यक.

मतदार म्हणून स्वतंत्र नोंदणी करावी लागते.

सर्व पदवीधरांना आपोआप मतदानाचा अधिकार मिळत नाही; नाव मतदार यादीत असणे आवश्यक असते.

3) शिक्षक मतदारसंघ

मतदान करणारे:

माध्यमिक शाळा किंवा त्यापुढील स्तरावरील शिक्षक

ठराविक कालावधीची अध्यापन सेवा पूर्ण केलेले

मतदार म्हणून नोंदणीकृत शिक्षक

4) आमदारांकडून निवडल्या जाणाऱ्या जागा

विधान परिषदेतील 30 सदस्यांची निवड थेट महाराष्ट्र विधानसभेतील 288 आमदार करतात. मतदान गुप्त मतपत्रिकेद्वारे आणि प्राधान्यक्रम (Preferential Voting) पद्धतीने होते. एखाद्या उमेदवाराला निवडून येण्यासाठी ठराविक “कोटा” गाठावा लागतो.

5) राज्यपाल नियुक्त सदस्य

12 सदस्यांना राज्यपाल नियुक्त करतात.

हे सदस्य सहसा खालील क्षेत्रांतून निवडले जातात:

साहित्य

विज्ञान

कला

सहकार

समाजसेवा

विधान परिषद आणि विधानसभा यातील मुख्य फरक

विधानसभा (MLA)

विधान परिषद (MLC)

जनता थेट मतदान करते

बहुतांश ठिकाणी अप्रत्यक्ष मतदान

288 सदस्य

78 सदस्य

सरकार स्थापन करण्यात प्रमुख भूमिका

पुनर्विचार व सल्लागार स्वरूपाचे सभागृह